प्रदेश सरकार
पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालय
कोशी प्रदेश, नेपाल
कोशी पर्यटन बोर्डको आधिकारिक
वेबसाइटमा स्वागत छ
वि.सं:२०८२ असार ११
गते बुधबार, १३:३० बजे
कोशी प्रदेश नेपालका सबैभन्दा मोहक ट्रेकिङ गन्तव्यहरूमध्ये एक हो, जहाँ झापाको समथर तराईदेखि कञ्चनजंघाको हिमालसम्म फैलिएको अनौठो भौगोलिक विविधता पाइन्छ। समुन्द्र सतहबाट मात्र ५९ मिटरदेखि लिएर ८,००० मिटरभन्दा माथिसम्मको उचाइले यो प्रदेशलाई अपूर्व प्राकृतिक दृश्य, संस्कृतिको गहिराइ र अनुपम अनुभवले भरिएको बनाएको छ—जुन नेपालका अन्य भागहरूमा कमै मात्र पाइन्छ। एभरेस्ट र अन्नपूर्णा जस्ता ट्रेकिङ मार्गहरू विश्वभर चर्चित छन्, तर कोशी अझै पनि धेरैको लागि “अप्रयुक्त” अनुभव हो। साहसिक घुम्न चाहनेहरूका लागि यहाँको पदमार्गले प्राकृतिक सुन्दरता र सांस्कृतिक मौलिकताको अद्भुत संयोजन दिन्छ। पूर्वी हिमालयमा पर्ने यो क्षेत्र विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल कञ्चनजंघा, गोप्य उपत्यकाहरू, अल्पाइन तालहरू, बारी छिचोल्दै जाने डाँडाहरू, र रोडोडेन्ड्रन, बाँस, सल्लाका वनहरूले भरिएको छ कोशीमा हुने ट्रेकहरू सरल सांस्कृतिक पदयात्रादेखि लिएर उचाइमा हुने कठिन हिमाली ट्रेकसम्म फैलिएका छन्। कञ्चनजंघा आधार शिविर ट्रेक नेपालकै सबैभन्दा दुर्गम र रमणीय मार्गमध्ये एक हो। यो ट्रेक लिम्बू र राई गाउँहरू हुँदै, गहिरा जंगल र अग्ला डाँडाहरू पार गरेर त्यस्तो हिमनदीय उपत्यकामा पुर्याउँछ, जहाँ विरलै पर्यटक पुग्छन्। अर्को उत्कृष्ट ट्रेक भनेको ताप्लेजुङको पाथीभरा देवी मन्दिरसम्मको यात्रा हो—यो धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक मूल्य र हिमाली दृश्यहरूको मिश्रण हो, जुन छोटो तर प्रभावशाली छ।।
कोशी यात्रा गर्नु भनेको जीवित संस्कृतिको अनुभव गर्नु हो। उचाइमा किरात समुदायका जीवनशैलीदेखि लिएर तल्लो तराईका विविध जातजातिसम्म, यहाँका भाषाहरू, रीतिरिवाज र पाहुनाप्रतिको आदरले तपाईंलाई गहिरो सांस्कृतिक सम्बन्ध महसुस गराउँछ। घर-घरमा सेल रोटी र चिया, वा नाचगानसहितको पर्वमा सरिक हुने मौका यहाँ सामान्यजस्तै हुन्छ।प्रदेशको भूगोलले दक्षिणका उष्णकटिबन्धीय वनदेखि लिएर उत्तरका हिमरेखाको अल्पाइन टुण्ड्रासम्मको वातावरण प्रदान गर्दछ। यहाँ रेड पाण्डा, मस्क डियर, हिमाली भालु र दुर्लभ हिउँ चितुवा समेत पाइन्छन्—यद्यपि ती हेर्न भाग्य र धैर्य चाहिन्छ। मौसमका हिसाबले पनि धेरै फरक पर्छ। वसन्त (मार्च–मे) र शरद (सेप्टेम्बर–नोभेम्बर) ट्रेकिङका लागि सबैभन्दा उपयुक्त छन्। जाडोमा कम भीडभाडका साथै सफा आकाश पाइन्छ भने मनसुनमा हरियाली, फूल र जीवन्तता ल्याउँछ।प्रदेशमा पुग्न सहज छ—बिराटनगर, भद्रपुर र ताप्लेजुङमा विमानस्थल छन्। त्यहाँबाट बस वा जिपमार्फत् प्रमुख ट्रेलहेडसम्म जान सकिन्छ। स्थानीय अनुमति पत्र (परमिट) चाहिन्छ, जुन पहिल्यैबाट मिलाउनुपर्छ। कञ्चनजंघा सर्किटजस्ता केही मार्गहरूमा विशेष अनुमति र लाइसेन्स प्राप्त गाइड अनिवार्य हुन्छ। गाइड केवल बाटो देखाउने मात्र होइन, उनीहरू क्षेत्र, भाषा र संस्कृति बुझ्ने स्थानीय हुन्छन्—उनीहरू नै तपाईं र त्यो भूगोलबीचको साँस्कृतिक पुल हुन पूर्वाधारहरू स्थानअनुसार फरक हुन्छन्। लोकप्रिय क्षेत्रमा सामान्य लज र टेहाउस पाइन्छ, जहाँ तातो खाना, सरसफाइ र साथी यात्रुसँग कुराकानी गर्ने मौका पाइन्छ। तर दूरदराजमा क्याम्पिङ अनिवार्य हुन्छ, जसमा भान्से र बोक्ने मान्छेहरू पनि समावेश हुन्छन्। त्यस्ता यात्रा केवल पदयात्रा होइन—त्यो साँस्कृतिक अध्ययनको यात्राजस्तै हुन्छ।
संखुवासभा, भोजपुर र तेह्रथुमजस्ता पहाडी जिल्लाहरूमा पर्यटन बिस्तारै जीविकोपार्जनमा परिणत हुँदैछ। ट्रेकिङ केवल घुमफिर होइन, यसले स्थानीयलाई आम्दानी, शिक्षा र अवसर दिन्छ त्यसैले यहाँ ट्रेकिङ गर्नु भनेको केवल यात्रा होइन—यो अतिथि र आतिथेयबीचको गहिरो सम्बन्ध हो, जुन पहाड र सम्झनाबीच गुँजिन्छ कोशी प्रदेश अहिले अन्नपूर्णा वा एभरेस्टजस्तै चर्चित नहुन सक्छ, तर जो यहाँ आइपुग्छन्, उनीहरूले केही अझ गहिरो कुरा अनुभव गर्छन्—जिउँदो संस्कृति, काँचो प्रकृति र त्यो अनुसन्धानभाव, जुन नियमित बाटोमा भेटिन्न। यहाँको यात्रा गन्तव्यमा पुग्ने कुरा होइन—यो हरेक पाइला मार्फत् साँच्चिकै, कालजयी र अविस्मरणीय केहीमा जोडिने अनुभव हो।
कोशी प्रदेशका सबैभन्दा प्रसिद्ध र भव्य महोत्सवहरू : कोशी प्रदेशको सांस्कृतिक पहिचान
नाम्चे बजार
कञ्चनजङ्घाु हिमाल
मैयुङ डाँडा
ताप्लेजुङ
सगरमाथा हिमाल
कुन्दे र खुम्जुंग
© २०८२ कोशी प्रदेश पर्यटन बोर्ड सबै अधिकार सुरक्षित।
moitfepradesh1@gmail.com
021-464045